2026-njy ýylyň 29-njy aprelinde Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynda köp ýyllyk halkara hyzmatdaşlygyň jemlerini jemleýän “SECCA taslamasynyň Türkmenistandaky işiniň netijeleri” atly jemleýji tegelek stol geçirildi. Bu çäre ýurdumyzda energetika netijeliligi we gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleri ulgamynda alnyp barlan düýpli özgerişleriň hasabatyny bermek we geljekki hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemek üçin möhüm platforma boldy.
Bu tegelek stol maslahaty Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň hem-de iki sany iri halkara taslamasynyň – Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasynyň we Global Ekologiýa Gaznasynyň (BMGÖM/GEG) “Energiýa taýdan netijeli we durnukly gurluşyk pudagy babatynda kadalaşdyryjy-hukuk binýady kämilleşdirmek arkaly Türkmenistanyň milli mümkinçiliklerini giňeltmek” atly taslamasynyň hem-de Ýewropa Bileleşiginiň “Merkezi Aziýada durnukly energetika aragatnaşygy” (SECCA) taslamasynyň bilelikde gurnamagynda amala aşyryldy. Bu çäre döwlet edaralarynyň, halkara guramalarynyň we ylmy jemgyýetçiligiň wekillerini bir ýere jemläp, sebit derejesindäki energetika strategiýasynyň milli derejedäki netijelerini seljerdi.
Tegelek stoluň dowamynda SECCA taslamasynyň Türkmenistanda ýeten sepgitlerine aýratyn üns berildi. Taslamanyň iň uly üstünlikleriniň biri hökmünde gurluşyk we energetika pudagynda kadalaşdyryjy-hukuk binýadynyň döwrebaplaşdyrylmagyna goşulan saldamly goşant bellenildi. Hususan-da, energiýa auditiniň geçirilmegi, binalaryň energiýa netijeliligi boýunça täze standartlaryň işlenip düzülmegi we halkara “ýaşyl” kadalaryň milli kanunçylyga integrasiýa edilmegi taslamanyň anyk netijeleri hökmünde görkezildi. Bu işler Türkmenistanyň pes uglerodly ösüşe geçmegi we halkara klimat borçnamalaryny ýerine ýetirmegi üçin berk binýat döretdi.
Emma maslahatda diňe bir üstünlikler däl, eýsem “problematik meseleler” we kynçylyklar hem açyk ara alnyp maslahatlaşyldy. Bilermenler täze tehnologiýalary giň gerimde ornaşdyrmakda duş gelinýän tehniki bökdençlikler, hünärmenleriň taýýarlyk derejesini has-da ýokarlandyrmagyň zerurlygy we innowasion taslamalaryň maliýeleşdiriş mehanizmlerini kämilleşdirmek ýaly meselelere ünsi çekdiler. Bu problematik meseleleriň seljerilmegi geljekki taslamalar üçin “ýol kartasyny” düzmäge we goýlan ýalňyşlyklardan sapak almaga mümkinçilik berdi.
Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda Türkmenistan halkara ekologiýa başlangyçlaryna we durnukly energetika syýasatyna sadyklygyny görkezýär. SECCA ýaly taslamalar ýurdumyzyň energetika howpsuzlygyny üpjün etmek bilen bir hatarda, onuň halkara bäsdeşlige ukyplylygyny hem artdyrýar. Binalaryň energiýa netijeliligini ýokarlandyrmak we gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini ulanmak arkaly tebigy baýlyklary tygşytly ulanmak medeniýeti kemala gelýär.
Jemleýji maslahata diňe bir taslama guramaçylary däl, eýsem ýurdumyzyň energetika we bilim ulgamynyň öňdebaryjy wekilleri hem işjeň gatnaşdylar. Çäräniň işine Ýewropa Bileleşiginiň Türkmenistandaky wekilhanasynyň, BMGÖM-niň gurluşyk pudagyndaky taslamasynyň hem-de “SECCA” we “EURECA” ýaly iri halkara taslamalarynyň hünärmenleri gatnaşyp, öz tejribeleri bilen paýlaşdylar. Döwlet edaralarynyň hatarynda Türkmenistanyň Energetika ministrliginiň, “Türkmenenergo” döwlet elektroenergetika korporasiýasynyň we “Türkmenenergotaslama” taslama institutynyň hünärmenleriniň gatnaşmagy, maslahatda kabul edilen çözgütleriň amaly ähmiýetini has-da artdyrdy.
Şeýle-de, ýurdumyzyň ylmy-bilim kuwwatyny görkezmek maksady bilen, Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň wekilçiliginde birnäçe ýokary okuw mekdepleri maslahata goşuldy. Hususan-da, Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň, Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň hem-de Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň professor-mugallymlary we talyplary bu ýerde çykyş etdiler. Aşgabat energetika orta hünär okuw mekdebiniň hem-de Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň (sanly ulgam arkaly) wekilleriniň gatnaşmagy bolsa, “ýaşyl” energetika ugrundaky bilimleriň ähli bilim basgançaklarynda ornaşdyrylýandygyny subut etdi.
Tegelek stoluň ahyrynda gatnaşyjylar SECCA taslamasynyň Türkmenistandaky işiniň netijeli bolandygyny we onuň ýurdumyzyň durnukly ösüşine uly goşant goşandygyny tassykladylar. Çykyş edenler amala aşyrylan işleriň geljekki nesiller üçin ekologiýa taýdan durnukly we ykdysady taýdan kuwwatly döwleti gurmakda möhüm ädimdigini nygtadylar. Maslahat geljekki hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny kesgitleýän jemleýji resminamanyň kabul edilmegi bilen öz işini tamamlady.
Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň
Ylym bölümi
